Presenoldeb Cudd

Mae arddangosfa Hidden Presence yn ffrwyth llafur prosiect cyd-weithio dwy flynedd rhwng 'Addysg Ffotogallery', Amgueddfa Cas-gwent, Prifysgol Gorllewin Lloegr a'r artistiaid Eva Sajovic a Julian Grmain

Man cychwyn y cyfan yw bywyd Nathaniel Wells. Roedd yn blentyn siawns uniad rhwng perchenog planhigfeydd o dras Cymreig a chaethferch, a lwyddodd trwy gyfres o ddigwyddiadau anhygoel i ffeindio'i ffordd o blanhigfeydd siwgwr St Kits yn India'r Gorllewin i safle o statws cymdeithasol a chyfoeth sylweddol ym Mhrydain yr 19eg Ganrif. Stori Nathaniel a'r ystyriaethau moesol astrus sy'n deillio ohoni oedd ysgogiad creu'r ffotograffau yma. Hefyd roedd y prosiect am herio'r syniad mai dim ond mewn llyfrau hanes mae pobl yn gorfod mudo oherwydd patrymau anghenion gwaith a llafur – a'i fod yn elfen sy'n dal i effeithio ein cymdeithas gyfoes ni yng Nghymru.

Bwriad 'Addysg Ffotogallery' yn sgil dod yn rhan o brosiect Hidden Presence oedd, nid yn unig helpu i gynyddu a chreu gwell dealltwriaeth o fywyd anhygoel Nathaniel Wells, ond hefyd i ddefnyddio etifeddiaeth ei hanes i archwilio ystyriaethau am hunaniaeth genedlaethol, treftadaeth ddiwylliannol a chaethwasiaeth gyfoes.

Bu ysgolion a grwpiau cymunedol lleol yn edrych ar hanes cymdeithasol cysylltiadau masnach rhyngwladol Cymru. Ar gefn hynny ystyriwyd beth mae bod yn Gymraes neu'n Gymro yn ei olygu – yn enwedig o safbwynt pobl sydd, am resymau cymdeithasol, hiliol neu economaidd, yn gweld a theimlo'u hunain y tu fas i'r gymdeithas brif-ffrwd.

Trwy osod hanes bywyd Nathaniel yng ngyd-destun ystyriaethau ein cymdeithas gyfoes ni, gobaith Hidden Presence yw cynyddu'r ymwybyddiaeth o gyfoeth diwylliannol hanes yr ardal a sbarduno trafodaeth ynghylch ethnigedd, caethwasiaeth a'i sgil-effeithiau.

Buom yn cydweithio gyda phlant a phobl ifanc fregus yn ardaloedd De-ddwyrain Cymru gan ddefnyddio ffotograffiaeth a chyfryngau digidol fel cyfryngau i archwilio eu dealltwriaeth o ddylanwad hanes a chaethwasiaeth ar y ffordd y tyfodd y tirlun y maent yn byw ynddo, a sut y dylanwadodd hynny ar eu cymdeithas. Hefyd fe'u hanogwyd, drwy 'sgwennu a chreu delweddau i ystyried eu profiadau a'u hargraffiadau personol o'r syniad o 'gymryd mantais', gan gynnwys 'cymryd mantais' rhywiol. Bu hynny'n ysgogiad i ystyried defnydd ffotograffiaeth a ffilm mewn cyfryngau cymdeithasol – yn nhermau perchnogaeth a bod yn ddiamddiffyn ac yn agored i niwed.

Mewn partneriaeth ag Amgueddfa Cas-gwent a Phrifysgol Gorllewin Lloegr bu Ffotogallery ac Eva Sajovic yn cydweithio gydag ysgolion a grwpiau cymunedol yn Sir Fynwy, Caerdydd a Chastell Nedd.

Ochr yn ochr ag arddangosfa Hidden Presence yn y Tollty yn Stryd Bute mae cyfres o bortreadau gan y ffotograffydd Eva Sajovic o'r bobl ifanc a gyfranodd i brosiect Hidden Presence. Cadwch lygad ar arosfeydd bws ar draws y ddinas – bydd detholiad o'r delweddau hyn yn ymddangos arnynt yn ystod yr ŵyl.


Customs House

01/10/2015 - 31/10/2015

Times

Bute Street,

Cardiff

Location

Presenoldeb Cudd

Eva Sajovic, Julian Germain