Presenoldeb Cudd

Bwriad y project Presenoldeb Cudd yw ehangu dealltwriaeth pobl am y bonheddwr o’r 18fed ganrif o Sir Fynwy, Nathaniel Wells, ac archwilio pwysigrwydd ei fywyd yng nghyd-destun cymdeithas gyfoes, gan edrych ar amrywiaeth o faterion yn ymwneud â chaethwasiaeth, symud pobl ar draws y byd, treftadaeth ddiwylliannol, ymdeimlad o berthyn, beth yw ystyr bod yn Gymro neu’n Gymraes heddiw, a hanes cymdeithasol cysylltiadau masnach ryngwladol Cymru.

Roedd Nathaniel Wells (1779-1852) yn fab i berchen caethweision a chaethferch o St. Kitts. Ei dad oedd William Wells, o deulu cefnog yng Nghaerdydd, a ymfudodd i St Kitts lle bu’n fasnachwr caethweision llwyddiannus ac yna’n berchen planhigfeydd siwgr cyfoethog. Caethferch o’r enw Juggy oedd ei fam. Pan oedd yn naw oed, gyrrwyd Nathaniel i Lundain i gael ei addysgu ac ym 1802, ar ôl etifeddu ar ôl ei dad, prynodd Dŷ Piercefield, Cas-gwent lle bu’n byw bywyd bonheddwr gwledig. Roedd yn ynad, yn Ddirprwy Raglaw, ac ef oedd Siryf Sirol croenddu cyntaf Prydain. Mae’n bosibl mai ef oedd yr unig berson o dras Affricanaidd i dderbyn iawndal gan lywodraeth Prydain ym 1834 am fod yn berchen caethweision.

Mae Ffotogallery ac Amgueddfa Cas-gwent wedi comisiynu dau artist i greu corff newydd o waith wedi ei ysbrydoli gan ei fywyd. Mae Eva Sajovic wedi gweithio ar y cyd â thîm addysg Ffotogallery gyda phlant, pobl ifanc ac oedolion diymgeledd yn ne-ddwyrain Cymru. Mae Julian Germain wedi croesi Môr Iwerydd ac wedi gweithio yng Nghymru a St Kitts ill dwy mewn ymateb i’r cysylltiadau hanesyddol dwys rhwng trefedigaethu, diwydiant, mudo a chaethwasiaeth.

Gwnaed Presenoldeb Cudd yn bosibl gan gefnogaeth Cyngor Sir Fynwy, Cronfa Treftadaeth y Loteri, Cyngor Celfyddydau Cymru, Prifysgol Gorllewin Lloegr, a Barnardos.

Customs House

01/10/2015 - 31/10/2015

Times

Bute Street,

Cardiff

Location

Presenoldeb Cudd

Eva Sajovic, Julian Germain

01 - 31 Hydref
©JGermain-0009206-1